İstanbul’da Topraksız Tarım ve Modern Örtü Altı Üretim Uygulamaları Hızla Yayılıyor
İstanbul’da, topraksız tarım ve modern örtü altı üretim uygulamaları son on yıllarda hızla yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu kapsamda; hidroponik sistemler, modern sera yatırımları ve kontrollü üretim teknikleri son 15 yılda önemli bir gelişme göstermiştir. Özellikle 2020 yılından itibaren tam kontrollü kapalı alan yetiştiriciliği ve topraksız tarım uygulamaları hız kazanmıştır. İstanbul’da topraksız tarım işletme sayısı 29’a yükselmiş olup, üretimler genellikle Çatalca, Pendik, Beykoz, Büyükçekmece, Sarıyer, Çekmeköy, Silivri, Ataşehir ve Kağıthane ilçelerinde gerçekleştirilmektedir.
İstanbul’daki topraksız tarım işletmeleri, Kapalı Ortamda Bitkisel Üretim Kayıt Sistemi’ne (KOBÜKS) kayıtlı olup, 189,5 dekarlık alanda domates, biber, çilek, mantar gibi ürünlerde yıllık 950 bin 712 kilogram; marul, kıvırcık, maydanoz, roka gibi yeşil yapraklı ürünlerde ise 5 milyon 897 bin 25 adet ürün elde etmektedir. Özel sektör yatırımları ve kamu kurumlarının AR-GE çalışmalarıyla desteklenen bu alana olan ilgi artmaktadır. Özellikle yapraklı sebzeler, aromatik bitkiler ve yüksek katma değerli ürünlerde topraksız tarım uygulamalarının yaygınlaştığı görülmektedir.
İklim değişikliği, kuraklık, kentleşme ve teknolojik gelişmeler gibi faktörler, topraksız tarımın yaygınlaşmasında etkili olmaktadır. Artan sıcaklık, düzensiz yağışlar ve kurak dönemler tarımsal üretimi riskli hale getirirken, üreticiler kontrollü üretim sistemlerine yönelmektedir. Özellikle su kaynaklarının korunması gerekliliği nedeniyle topraksız tarım sistemlerinde suyun kontrollü ve geri dönüşümlü kullanılması, yüksek verimlilik sağlayarak geleneksel üretime göre avantaj sağlamaktadır. Ayrıca kentleşme ile tarım arazilerinin azalması, topraksız tarımın önemini artırmakta ve üretimin tüketim merkezlerine yakın yapılması lojistik maliyetleri düşürüp taze ürün ulaşımını kolaylaştırmaktadır.
Tarım ve Orman Bakanlığı, topraksız tarım ve kontrollü ortam üretim sistemlerine yönelik çeşitli destek programları sunmaktadır. Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP), Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından yürütülen IPARD Programı ve düşük faizli yatırım kredileri, üreticilere sağlanan destekler arasındadır. Bu desteklerden yararlanabilmek için üreticilerin belirli şartları sağlaması ve ilgili kayıt sistemlerine dahil olması gerekmektedir. Genç girişimciler ve kadın üreticiler, birçok destek programında öncelikli gruplar arasında yer almakta olup, tarımsal yatırımlara teşvik edilmektedir.
İstanbul’da topraksız tarımın gelecekte daha fazla yaygınlaşması beklenmektedir. Bu modern tarım tekniklerinin kullanımıyla, sınırlı alanlarda yüksek verim elde edilmesi, tüketim merkezlerine yakın üretim yapılarak nakliye maliyetlerinin azaltılması ve gıda arz güvenliğinin artırılması hedeflenmektedir. İstanbul Kapalı Dikey Tarım Uygulama ve Araştırma Merkezi gibi kamu eliyle kurulan merkezler, bu alandaki yenilikçi adımların önünü açmaktadır. Bu merkezlerde yapılan çalışmalar, topraksız tarımın su tasarrufu sağlaması, yüksek verim elde etmesi ve çevreye duyarlı bir tarım yöntemi olması gibi avantajlarını ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak, topraksız tarım ve dikey tarım yöntemleri, İstanbul’un gıda üretiminde gelecekte önemli bir role sahip olacak gibi görünmektedir. Bu teknolojilerin yaygınlaşmasıyla, şehirlerde sınırlı alanlarda verimli tarım yapılarak gıda güvenliği sağlanabilir ve çevreye duyarlı tarım uygulamaları desteklenebilir.
