ABD Başkanı Donald Trump’ın ara seçimler günü İsrail’e sağlanan 4 milyar dolarlık yardımı kesme kararı, İsrail Savunma Bakanlığı ve ordu kademelerinde büyük şaşkınlık yarattı. İsrail devlet televizyonu KAN’ın haberine göre, Tel Aviv yönetimi bu “beklenmedik” kararın askeri ve finansal sonuçlarını incelemeye aldı.
KAN’a konuşan, adı açıklanmayan üst düzey bir İsrailli güvenlik yetkilisi, bu açıklamayı özellikle o gün beklemediklerini belirtti. Amerikalı yetkililerle sürekli diyalog halinde olmalarına rağmen şaşırdıklarını ifade etti.
İsrailli yetkili, henüz resmi tebligatı ulaşmayan kararın olası askeri ve finansal sonuçlarını teknik ve uzman makamlarla birlikte inceleyeceklerini kaydetti. Yedioth Ahronot gazetesi ise İsrail Maliye Bakanlığının da karardan haberdar olmadığını ve gelişmenin bakanlıkta şaşkınlıkla karşılandığını yazdı.
Tel Aviv’deki güvenlik ve ekonomi çevreleri, Trump’ın nihai amacının ABD’nin Tel Aviv’e her yıl sağladığı 3,8 milyar dolarlık güvenlik yardımını ve 2028 sonuna kadar geçerliliği bulunan ikili güvenlik anlaşmasını tamamen feshetmek olabileceğini ileri sürdü.
İsrailli muhalif lider Yair Golan, ABD Başkanı Trump’ın kararına sert tepki gösterdi. Golan, bu durumun Başbakan Binyamin Netanyahu hanesine bir başarısızlık daha yazdırdığını değerlendirdi.
Golan, ABD merkezli X sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, Amerikan yardımının kesilmesinin İsrail’in güvenliğine ve ülkedeki yaşam kalitesine ağır bir darbe vurduğunu belirtti. Böylesine kritik bir dönemde güvenlik ihtiyaçlarının finansmanının tamamen İsrail halkının sırtına yükleneceğini ifade etti.
Kararın İsrail’in savunma harcamalarının zirve yaptığı, silah stoklarının takviye edilmeye çalışıldığı ve İran saldırılarının ardından hava savunma sistemlerinin yıprandığı bir süreçte geldiğine dikkat çekti. Golan, sorumlu bir başbakanın Amerikan yardımını sonlandırmayacağını, aksine artırılması için mücadele edeceğini vurguladı. Netanyahu’nun güvenlik ve ekonomi krizini derinleştirdiğini, İsrail’in geleceğini riske attığını ekledi.
ABD Başkanı Trump, yaptığı açıklamada, Washington yönetiminin İsrail’e sağlayacağı 4 milyar dolarlık yardımın durdurulacağını belirterek, “Artık İsrail’e para vermeyeceğiz” ifadesini kullanmıştı. Yıl sonuna kadar yardımın kesilmesi hususunda mutabık kalındığını belirten Trump, acil ihtiyaç halinde ABD’nin İsrail’e destek verebileceğini de ekledi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise 23 Ekim’de Tel Aviv yönetiminin savunma bütçesine aktarılan milyarlarca dolarlık ABD yardımına atıfla konuşmuştu. Netanyahu, “Buna alışın, bu yardımlar artık sürmeyecek. Sorun İsrail değil, Amerika’nın değişmiş olması. Bu süreç bitti ve sona erecek; artık sadece bir zaman meselesi” şeklinde ifadeler kullanmıştı.
İsrail ile ABD arasında ilk kez 1998’de imzalanan güvenlik anlaşması yaklaşık 10’ar yıllık aralarla yenilendi. ABD, varılan anlaşma kapsamında İsrail’e 1998’deki 10 yıllık süreçte 21,3 milyar dolar, 2008’deki 10 yıllık süreçte 32 milyar dolar ve 2016’daki anlaşmada da 10 yıllık süreçte 38 milyar dolar askeri yardım yapmayı kabul etmişti. 2016 yılında imzalanan anlaşma kapsamında taahhüt edilen 38 milyar doların 33 milyar doları askeri teçhizat alımı, 5 milyar doları ise füze savunma sistemleri için ayrılmıştı.
