Türkiye’de küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin (KOBİ) küresel değer zincirlerine entegrasyonu derinleşirken, çok uluslu şirketlerle bağları güçleniyor. OECD’nin “Batı Balkanlar ve Türkiye için KOBİ Politikaları Endeksi 2026-Türkiye Ekonomi Profili” raporuna göre, bu işletmelerin rekabet gücü ve dayanıklılığı, ülkenin sürdürülebilir büyümesi için kritik önem taşıyor.
Son 10 yılda KOBİ politikalarının güçlendirilmesi ve Avrupa standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi hedeflendi. Ancak, yeşil ve dijital dönüşümün hızlanması ve artan jeopolitik belirsizlikler, KOBİ politikalarının uygulandığı ortamı önemli ölçüde değiştirdi.
Türkiye’de KOBİ’ler, ekonomideki merkezi rollerini sürdürerek istihdamın yaklaşık yüzde 68,5’ini ve katma değerin yüzde 41,2’sini oluşturdu. Rapor, Türkiye’nin aynı zamanda önemli bir ihracatçı ve küresel değer zincirlerinde kilit bir bağlantı noktası olduğunu vurguluyor.
KOBİ’lerin küresel değer zincirlerine entegrasyonu derinleşirken, tedarikçi geliştirme ve çok uluslu şirketlerle bağlantıların artırılmasına yönelik stratejik ve kurumsal altyapı da güçleniyor. KOBİ’ler ile çok uluslu şirketler arasındaki kalıcı bağlantıların sayısı artış gösteriyor.
Küresel değer zincirlerine entegrasyon, doğrudan yabancı yatırım ve teknoloji hamlesi gibi ulusal politika çerçevelerine dahil edildi. KOBİ tedarikçilerinin geliştirilmesi, yatırım çekme, teknolojik gelişim ve sürdürülebilirlik hedefleriyle daha fazla ilişkilendirildi. Tedarikçi geliştirme ve eşleştirme girişimlerinin genişletilmesi, KOBİ’ler ile çok uluslu şirketler arasında kurulan kalıcı bağlantıları artırdı.
KOBİ’lerin bu süreçlere katılımına ilişkin verilerin sistematik toplanması ve uygulamalarda kullanılması amacıyla dijital izleme araçları, kamuya açık raporlama ve bağımsız denetimler yoluyla izleme ve değerlendirme uygulamaları güçlendirildi.
Türkiye, KOBİ’lerin yeşil dönüşümüne yönelik desteğini de artırdı. Yeşil Sanayi Programı kapsamında, KOBİ’lerin yeşil yatırımlarını desteklemek amacıyla KOSGEB aracılığıyla 2030’a kadar 250 milyon dolar kaynak ayrıldı. Programın ilk yılında 866 KOBİ yararlanırken, bu sayı 2025’te 1743’e yükseldi. 8 binden fazla işletmeye ulaşan farkındalık kampanyaları da yürütüldü.
KOBİ’lerin yeşil finansmana erişimi, Mayıs 2025’te devreye alınan ve yaklaşık 3,1 milyar avroluk garanti hacmine sahip Kredi Garanti Fonu aracılığıyla da desteklendi. Yeşil dönüşüme yönelik stratejiler içerisinde KDV istisnaları, vergi indirimleri ve faiz destekleri gibi finansal teşvikler de sunuldu.
Kaydedilen ilerlemelere rağmen, Türkiye’nin KOBİ tabanından verimlilik artışı, yapısal dönüşüm ve uzun vadeli rekabet gücü açısından tam olarak yararlanmasını sınırlayan bazı sorunların devam ettiği belirtildi.
